Wat is waar?

De preamptest die ik afgelopen maandag met vriend en collega Tijmen Zinkhaan heb gedaan heeft me over een heleboel dingen na doen denken. Bijvoorbeeld over welke preamp nou het meest de waarheid benadert, dus echt puur weergeeft wat er uit de microfoon komt. Stel je vindt een Focusrite slecht klinken, dan kan het nog steeds zo zijn dat die toch het meest bij de waarheid zit, en de rest gewoon heel erg kleurt.

De klank heeft met zoveel dingen te maken, maar het begint toch echt ten alle tijde met “The talent”: degene die achter de microfoon staat. Mensen herinneren zich altijd het karakter van de stem, maar eigenlijk herinneren ze zich altijd het liedje, de melodie. Je hoort nooit iemand zeggen dat het mid van de stem van Cat Stevens in “The year of the cat” zo geweldig of verrot klinkt. Je hoort mensen over het mooie arrangement van de strijkers, of de melancholie die eruit spreekt. Ofzoiets dergelijks.

Daarna met het filter of de plopkap die voor de microfoon zit en dan met de microfoon. De Josephson (met dank aan Joystick audio) bijvoorbeeld klinkt echt goed, maar door zijn open behuizing waarbij je zo’n beetje recht tegen het membraam aan zingt/speelt moet je haast wel een plopfilter voor de mic plaatsen om de plopgevoelige B’s en P’s tegen te houden.

Na dat plopfilter dus de mic. Die kan clean klinken, waarheidsgetrouw, maar het kan ook enorm gekleurd klinken, veel mid, of veel hoog of laag. En zelfs daar geldt weer: het ene hoog/mid of laag is het andere niet. De Telefunken U47 (belangeloos geleverd door EAVR, bedankt!) kleurt behoorlijk, maar op een heerlijk aangename manier.

Dan de preamp. Ook daar weer een hoop factoren die van belang zijn voor de klank. De ingangs-impedantie kun je tegenwoordig op een heleboel preamps schakelen tussen verschillende waardes, wat ook weer wat met je klank doet. En een preamp klinkt anders als je harder in gaat sturen, bij de één gaat het beter klinken, bij de ander minder. Heb je buizen in het circuit, dan klinkt dat gegarandeert anders dan wanneer je een solidstate unit gebruikt.

Stel, je hebt nu je perfecte preamp gevonden, het is nooit wat je altijd wilt. Ik herinner me een vriend van me die een originele Neumann U47 buizen mic had gekocht (8000,- dollar) maar de artiest die hij vlak na die aankoop in de studio kreeg beter klonk door een AKG “the Tube”. Dat voelt qua geld best vervelend denk ik, maar een micro/preamp werkt niet altijd op welk instrument/stem dan ook. En je wilt toch de beste klank, hoe goedkoop of duur een unit ook is. Het helpt natuurlijk als je van beide een topkwaliteit unit hebt, maar het is geen garantie. En uiteindelijk zijn de verschillen nooit groter of belangrijker dan de muzikale prestatie, want daar luister je naar.

Ik heb “blind” geluisterd naar de files die we hebben opgenomen, ik kon dus niet zien waar ik naar luisterde. De zangeres in kwestie zong door elke microfoon steeds hetzelfde couplet op een bestaande orkestband. Ik hoor het je denken: dat is geen goed vergelijk want dan zijn alle performances verschillend. Klopt, de performances zijn steeds ietsje anders, maar toch bleek dat geen probleem, want achteraf bij het afluisteren pikten we steeds bij elke preamp dezelfde klank eruit. Hoe ik “blind” kon luisteren? Ik heb bij opname elke track benoemd: eerst de micro, toen de preamp: dus bijvoorbeeld “U47 EB” wat dan stond voor Telefunken U47 (de mic) en EB wat stond voor Earlybird (de preamp). Als je dan gaat opnemen heet je audiofile direct “U47 EB-01”. Na alle opnames (stuk of twintig) Heb ik alleen nog naar het mixwindow gekeken. In het mixwindow het ik de tracknamen verandert in willekeurige letters en cijfers, en daarna de tracks allemaal door elkaar gehaald. Je ziet dan helemaal niet meer waar je naar luistert. En ondanks dat konden we in 95% van de gevallen horen welke preamp we te pakken hadden, waarbij de preamp eigenlijk steeds het grootste karakter verschil had, afgezien van de U47, die hoor je ook heel goed omdat ie zo kleurt.

Tijdens het luisteren schreef ik in de comments-sectie onder de tracks opmerkingen als “puntig” of veel laag” of “wollig”. Ik kwam er daarbij achter dat je de track je beluistert altijd vergelijkt met de track die je er pal voor beluisterd hebt. Ik luisterde op een gegeven moment naar een track die ik heel fris vond klinken, maar er stond “wollig” onder. Later luisterde ik die track terug, en inderdaad, hij klonk wollig. Volg je het nog? Het is allemaal heel subjectief. Het mooiste zou zijn dat je bij elke opname al je micro’s en preamps kon langsgaan per instrument om zodoende tot een besluit te komen….maar aan de andere kant: heel inspirerend is dat niet, het schiet niet op en er is geen geld voor!

…..En uiteindelijk bleek dat onze smaken redelijk uit elkaar lagen over wat nou het beste klinkt!

De mics die we hebben geprobeerd:

-Telefunken U47
-Josephson C700
-Brauner VM1
-Geffel M990
-Neumann M149

De preamps die we hebben geprobeerd:

-Grace M801
-DWFearn VT-2
-Electronaut M63
Manley Voxbox
-Focusrite ISA220
-Thermionic Culture Earlybird
Daking Mic Pre One

16 Comments

  1. Electronaut’s voorversterker heet M63, M69 niet …

  2. gaaf sven,zon vergelijk..
    is de stapel gear niet gevaarlijk hoog?

  3. @ Rob Roy: Thanks, mistyped it, but corrected it.

  4. @ Krijn: ja, ik heb zelf gestapeld, maar ik keek er constant naar met de gedachte van “ze zullen toch niet omvallen?” Stel je voor, das heel wat geld wat er staat….

  5. Hoi Sven, leuk stukje schrijfwerk hoor! Goed je best gedaan, gisteren heb ik e.e.a. gehoord toen ik bij Tijmen de mics kwam halen. Enige opmerking is dat de Neumann U47 waar je het over hebt een Telefunken U47 is. Onderaan in je lijst heb je het wel goed staan overigens. Had je de CharterOak ook nog gebrobeerd uiteindelijk?

  6. Goed verhaal ….
    Het blijft een puzzel “wie/wat klinkt het beste door welke mic en pre-amp”
    En … zoals je zelf aangeeft, het blijft persoonlijk.

  7. He Sven,

    Wat een tof vergelijk, is het misschien een goed idee om de files beschikbaar te stellen? Lijkt mij naast leerzaam ook erg interessant voor diegene die wellicht geïnteresseerd zijn in één van de mic’s of pre-amp’s.

    Groeten, Pier-Durk

  8. en welke vond je bij deze omstandigheden het mooist klinken? (en het slechtst)
    ga je dan voor een gekleurde amp of een waarheidsgetrouwde?
    gr dennis

  9. @ Dennis: Goeie vraag, waar ik zelf het antwoord niet geheel op weet. Want wat is waarheidsgetrouw? Een clean klinkende? Of halen die het laag eraf en voegen die wat meer hoge frequenties toe? Of een warm klinkende? Voegen die juist meer warmte toe wat er niet is? We zochten eigenlijk naar een zo natuurlijk, gebalanceerde klank mogelijk. Dus alle frequenties even luid in het signaal, en open klinkend. Voor mezelf vond ik de Thermionic Culture echt goed klinken, maar hij is ook wat gekleurd. En de vraag is dan weer: wil je dat. Heel lastig. En, als de zangeres harder ging zingen, reageerden alle preamps anders. Ook weer zoiets. Gewoon heel lastig.

  10. @ Pier-Durk: Als iemand belangstelling heeft voor één of meerdere preamps of micros, mag hij de files bij mij in de studio komen luisteren, serieus geen probleem. De files worden niet beschikbaar gesteld, te grote belangen 🙂

  11. @ Bastiaan: Je hebt de boodschap goed begrepen…..Ik kreeg gisteren nog een file toegestuurd van Tijmen, dat heette file “geintje”. Toen ik ging luisteren vermoedde ik dat het één van de tracks die we opgenomen hadden was met een pitchshifter oid erop, of met andere onzin erin. Ik had de hele track geluisterd en inhoudelijk was me niets opgevallen. De tweede keer dat ik luisterde begreep ik dat Tijmen elke zin uit een andere take en dus andere preamp had gepakt, alleen had ie alles gelevelled, zeker 7 verschillende preamps in één couplet. Wat maar weer bewijst dat iedereen naar de het liedje luistert en niet naar de sound van de microfoon of preamp. Tuurlijk, het helpt als het lekker klinkt, maar het viel me niet op (bij de eerste keer) dat er mindere preamps tussenzaten….

  12. @ Tim: Ik heb het hersteld, TELEFUNKEN, geen twijfel mogelijk. We vonden allebei dat ze de originele U47 enorm goed nagemaakt hebben. Uiteindelijk hebben we de CharterOak niet meer geprobeerd, hadden we een goede reden voor, maar die vertel ik je persoonlijk nog wel es!

  13. We hebben het er al eerder over gehad….
    In mijn geval (als voice-over) is de combinatie van stem, mic en preamp erg belangrijk. Een kwestie van proberen, testen, weer een andere combinatie testen.
    Dat geldt ook voor zangers/essen … bij de ene klinkt dit goed en bij de andere weer een andere combinatie.
    En als het ok is … kan je gaan slijpen en polijsten …

  14. Yep. Een beetje als lopen door het bos op zoek naar de beste boom. Ze lijken allemaal op elkaar, en toch zijn er grote verschillen.

  15. Pingback: Marquette Audio Labs « As Loud As…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *