Sound design & Foley

Sound design & Foley

Door de jaren heen heb ik voor heel veel produkties het sound design bedacht en/of de foley gedaan. Regelmatig krijg ik de vraag “Wat is Sound design?”, ik zal het hieronder proberen uit te leggen.

Sound design

Sound design

Het simpelste voorbeeld is misschien de Hollywoodfilm die je kijkt in de bioscoop: Al het geluid wat je daar hoort is na de beeldopnames opnieuw opgenomen, of in elk geval het grootste gedeelte daarvan. Ik heb het dan dus over de dialoog, de muziek en de “effecten”. Denk daarbij aan het geruis van de wind, het zoemen van een airco, een deur die dichtvalt, etc. Er zijn heel veel zogenaamde “Libraries” met dat soort geluidseffecten. Misschien wel de bekendste zijn die van “The Hollywood Edge”. Die zijn al best wel gedateerd maar nog steeds hoor ik in grote produkties geluiden uit die library voorbijkomen.

Het maken van een geluidsatmosfeer voor een produktie is wat we het sounddesign noemen. Zelf gebruik ik ook The Hollywood Edge, maar er zijn online tegenwoordig ook heel veel libraries te vinden, betaald en gratis, die enorm goed zijn. In dit geval gebruiken we dus geluiden die al eerder opgenomen zijn en speciaal voor sound designdoeleinden zijn bedacht.

Foley in de studio

Met Foley bedoelen we het zelf creeren van geluiden en die opnemen om te gebruiken in je Sound Design. Hieronder zie je een Youtubefilmpje waarin duidelijk wordt voorgedaan hoe dat in z’n werk gaat; Onder het filmpje zie een foto van een Foleystudio. Je ziet een opnameruimte met allerlei materialen om geluid te maken: Bakken met zand, met gravel, met tegels etc. Touwens, water, kettingen, eigenlijk alles wat je in het dagelijks leven tegenkomt. Luister nu maar eens om je heen. Wat hoor je, en hoe zou je dat na kunnen maken of op kunnen nemen?

Foley op lokatie

Ja kan dus in de studio Foley opnemen. Wat ook veel gebeurd is op lokatie geluid opnemen. Soms omdat dat handiger is, soms omdat het noodzakelijk is. Een mooi voorbeeld is het sound design van de film “Interstellar”. In die film rijdt de hoofdrolspeler met zijn auto door een maisveld. Om dat geluid te kunnen maken zijn de geluidstechnici/sounddesigners met een auto door een maisveld gereden om het bijbehorende geluid daarvan vast te kunnen leggen, zie het filmpje hieronder:

 

Natuurlijk of kunstmatig?

Je zou denken dat je het sound design voor een film zo natuurlijk mogelijk zou willen houden. Niets is minder waar. Zo zit de beginscene van de film “Gladiator” vol met sounddesign die soms best opvalt qua geluidskeuze, zoals het geluid van pijlen die worden afgeschoten, of vuurballen die tegen een boom aanvliegen. Het geluid van die pijlen klinkt als fluitjes. Bij de vuurbal die tegen de boom aanvliegt hoor je duidelijk het geluid van glas, misschien een crash. Toch zijn we daar aan gewend. Denk maar aan het geluid wat je hoort als iemand in een film een klap krijgt. Dat geluid maakt het in het echt nooit, maar toch pikken we het en luisteren we er doorheen. Zie en luister hieronder de openingsscene van “Gladiator” met de pijlen en de vuurbal (rond 2’10” EN 2’25”). Ook de delay/echo/repeat op de stem van Gladiator in het bos is luid en duidelijk:

Gelukkig zijn de meeste mensen visueel ingesteld en vallen de meeste “aparte” sound design keuzes helemaal niet zo snel op. Je moet je pas zorgen gaan maken wanneer het geluid, of het gebrek daaraan, echt gaat opvallen. Zo zat ik een tijd terug met een bekende van me in de bioscoop toen ik em wees op het prachtige surround geluid. “Ik hoor helemaal niets” zei hei toen. Het klonk echter zo natuurlijk door de speakers dat het lijkt dat er niets speelde. Echter, de hele scene (in een rechtszaal) zat vol met het geluid van airco, in de verte het onderdrukte geluid van verkeer buiten en meer. Ook dat is sound design.

De muziek

Natuurlijk doet de muziek in een produktie enorm veel. Er zijn enorm veel bekende composities uit bekende films waarbij we direct aan die film terugdenken. Denk maar aan de muziek “Gladiator”, “The Dark Night” maar bijvoorbeeld ook aan “Terminator 2” waarin Guns ’n Roses “You could be mine” voorkomt.

Laten we even teruggaan naar “Interstellar”. De muziek voor die film is bedacht en geschreven door Hans Zimmer, misschien wel de meest bekende en beroemde filmcomponist van dit moment en de laatste 15 jaar. Hij werd gevraagd om de muziek te schrijven en ging op zoek naar inspiratie, en kwam bij een kerkorgel terecht, zie onderstaand filmpje.

Automatic Dialogue Replacement

…Oftewel “ADR” is het proces waar de acteur of actrice zijn dialoog opnieuw inspreekt om het geluid beter te krijgen dan wat er tijdens de opname van de film is opgenomen. Stel je voor; een scene van een film speelt zich af in de buitenlucht, bij slecht weer. De ene acteur praat zachtjes tegen de andere en het shot is “wide”, dus veraf. Daar kom je met je Boom Pole niet bij zonder in beeld te komen, dus dat is geen optie. Uiteraard kun je geen lavaliermicrofoon plaatsen want ook dat zie je. Dus neem je het geluid op afstand op, het is dan verstaanbaar maar het klinkt dan niet goed. Zo’n scene wordt dus qua dialoog opnieuw opgenomen. De acteur of actrice staat dan dicht voor de microfoon, hoort wat hij origineel heeft gesproken en probeert dat zo nauwkeurig mogelijk opnieuw in te spreken. Als dat gebeurd is, kun je het nog nabewerken met een plugin zoals Vocalign, een plugin die de timing van de originele spraak “ziet” en de nieuwe opname daar exact bovenop plaatst.

Hieronder zie je twee voorbeelden: Het eerste filmpje laat horen hoe de ruwe opname klinkt, en hoe het klinkt nadat het opnieuw is ingesproken. Het tweede filmpje laat zien hoe het hele ADR proces in z’n werk gaat.

Voor heel veel informatie over sound design is er één hele goede site: Soundworkscollection.com

Meer over wat ik doe en heb gedaan lees je hier…

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.